Adenovirus là một trong những nhóm virus phổ biến gây ra các bệnh nhiễm trùng ở đường hô hấp, mắt, đường tiêu hóa và tiết niệu. Trong những năm gần đây, số ca mắc Adenovirus tại Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới có xu hướng gia tăng theo từng đợt, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Điều này khiến nhiều người quan tâm đến dịch cúm adenovirus, mức độ nguy hiểm của bệnh cũng như các biện pháp phòng tránh hiệu quả.
Việc hiểu rõ về dịch adenovirus, nhận biết sớm dịch adenovirus triệu chứng, nguyên nhân gây bệnh và cách chăm sóc đúng sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ những thông tin mới nhất về căn bệnh này dưới góc nhìn y khoa và thực tiễn.
Dịch cúm Adenovirus là gì?
Dịch cúm adenovirus là thuật ngữ thường được người dân sử dụng để chỉ tình trạng nhiều ca mắc bệnh do Adenovirus xuất hiện cùng lúc trong một khu vực hoặc trong khoảng thời gian nhất định. Mặc dù được gọi là “cúm”, nhưng Adenovirus không thuộc họ virus cúm Influenza. Đây là hai nhóm virus hoàn toàn khác nhau về cấu trúc, cơ chế gây bệnh và một số đặc điểm lâm sàng.
Điểm đặc biệt của Adenovirus là loại virus này có lớp vỏ protein rất bền vững, giúp chúng có thể tồn tại nhiều ngày trên bề mặt đồ vật như bàn ghế, tay nắm cửa, đồ chơi trẻ em, điện thoại hoặc các vật dụng sinh hoạt. Chính vì vậy, virus có khả năng lây lan nhanh trong môi trường đông người như trường học, bệnh viện, ký túc xá hay doanh trại quân đội.
Không giống cúm mùa chỉ chủ yếu ảnh hưởng đến đường hô hấp, Adenovirus có thể gây bệnh trên nhiều hệ cơ quan cùng lúc. Một người mắc Adenovirus vừa có thể bị sốt, viêm họng, ho kéo dài, vừa có thể xuất hiện tiêu chảy hoặc viêm kết mạc mắt.
Thông thường, người khỏe mạnh sẽ tự hồi phục sau khoảng một đến hai tuần. Tuy nhiên, đối với trẻ sơ sinh, trẻ dưới 5 tuổi, người cao tuổi hoặc người mắc các bệnh lý nền, Adenovirus có thể tiến triển thành viêm phổi nặng, suy hô hấp và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Nguyên nhân gây dịch cúm Adenovirus
Nguyên nhân trực tiếp gây dịch cúm adenovirus là sự lây lan của virus Adenovirus từ người bệnh sang người khỏe mạnh. Virus này có sức đề kháng khá cao với điều kiện môi trường và có thể tồn tại trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày trên các bề mặt tiếp xúc.
Khác với nhiều loại virus đường hô hấp khác chỉ tồn tại trong thời gian ngắn ngoài môi trường, Adenovirus vẫn có khả năng gây bệnh sau khi bám trên các vật dụng sinh hoạt. Điều này khiến việc kiểm soát dịch bệnh trở nên khó khăn hơn nếu không thực hiện tốt công tác vệ sinh.
Lây truyền qua đường hô hấp
Đây là con đường lây bệnh phổ biến nhất theo như bản tin tức nóng tổng hợp. Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, hàng nghìn giọt bắn nhỏ chứa virus sẽ phát tán vào không khí. Người đứng gần chỉ cần hít phải các giọt bắn này là có nguy cơ nhiễm bệnh. Đặc biệt, trong không gian kín như phòng học, văn phòng hoặc phương tiện giao thông công cộng, nguy cơ lây nhiễm sẽ cao hơn nhiều.
Lây qua tiếp xúc trực tiếp
Virus Adenovirus có thể tồn tại khá lâu trên các bề mặt như:
-
Tay nắm cửa.
-
Bàn học.
-
Điện thoại.
-
Máy tính.
-
Đồ chơi trẻ em.
-
Khăn mặt.
-
Ly uống nước.
Nếu người khỏe mạnh chạm vào các bề mặt có virus rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng thì virus sẽ dễ dàng xâm nhập vào cơ thể.
Lây qua nguồn nước
Một số type Adenovirus có khả năng tồn tại trong nước hồ bơi nếu hệ thống khử khuẩn hoạt động không hiệu quả. Do đó, việc bơi tại các hồ bơi không đảm bảo vệ sinh cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là viêm kết mạc do Adenovirus.
Lây qua đường tiêu hóa
Một số type Adenovirus gây viêm đường ruột và có thể lây qua đường phân – miệng. Nếu người bệnh không rửa tay sạch sau khi đi vệ sinh hoặc chế biến thực phẩm trong điều kiện vệ sinh kém, virus có thể lây sang người khác thông qua thức ăn hoặc nước uống.
Dịch adenovirus triệu chứng chi tiết theo từng giai đoạn
Một trong những nội dung được tìm kiếm nhiều nhất hiện nay là dịch adenovirus triệu chứng. Trên thực tế, biểu hiện của bệnh rất đa dạng và phụ thuộc vào type virus, độ tuổi, sức đề kháng cũng như cơ quan bị virus tấn công. Có người chỉ sốt nhẹ và ho trong vài ngày, nhưng cũng có trường hợp tiến triển nhanh thành viêm phổi nặng hoặc suy hô hấp.
Thời gian ủ bệnh của Adenovirus thường kéo dài từ 2–14 ngày, trung bình khoảng 5–7 ngày. Sau giai đoạn này, các triệu chứng bắt đầu xuất hiện rõ rệt.
Giai đoạn khởi phát
Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường nhầm lẫn với cảm lạnh hoặc cúm mùa vì các biểu hiện khá giống nhau. Triệu chứng thường gặp gồm:
-
Sốt từ 38–39°C, nhiều trường hợp sốt trên 40°C.
-
Đau đầu.
-
Mệt mỏi.
-
Chán ăn.
-
Ho khan.
-
Chảy nước mũi.
-
Nghẹt mũi.
-
Đau họng.
-
Khàn tiếng.
Ở trẻ nhỏ, triệu chứng thường rầm rộ hơn người lớn. Trẻ có thể quấy khóc liên tục, bỏ bú, ngủ ít hoặc sốt cao khó hạ.
Giai đoạn toàn phát
Sau khoảng 2–3 ngày, bệnh bước vào giai đoạn toàn phát. Đây là thời điểm các triệu chứng trở nên rõ ràng nhất. Người bệnh có thể gặp:
Sốt cao kéo dài
Đây là đặc điểm khá điển hình của Adenovirus. Không ít bệnh nhân sốt liên tục 39–40°C trong 5–7 ngày dù đã dùng thuốc hạ sốt. Một số trẻ còn xuất hiện co giật do sốt cao.
Ho nhiều
Ban đầu là ho khan. Sau đó chuyển sang ho có đờm. Nếu virus gây viêm phổi, cơn ho sẽ ngày càng nặng hơn và kéo dài nhiều tuần.
Viêm họng
Khác với cảm lạnh thông thường, viêm họng do Adenovirus thường rất đỏ. Amidan có thể sưng to. Một số trường hợp xuất hiện giả mạc trắng. Người bệnh đau rát khi nuốt thức ăn.
Viêm mũi
Triệu chứng bao gồm:
-
Chảy nước mũi.
-
Nghẹt mũi.
-
Khó thở bằng mũi.
-
Hắt hơi nhiều.
Ở trẻ nhỏ, nghẹt mũi khiến trẻ bú kém và ngủ không ngon.
Triệu chứng tại mắt
Một điểm khác biệt của Adenovirus so với cúm mùa là virus có thể gây viêm kết mạc. Các biểu hiện bao gồm:
-
Đỏ mắt.
-
Chảy nước mắt.
-
Cộm mắt.
-
Ngứa mắt.
-
Sợ ánh sáng.
-
Ghèn nhiều.
Triệu chứng thường bắt đầu ở một mắt rồi lan sang mắt còn lại. Nếu không giữ vệ sinh, virus rất dễ lây cho người khác.
Triệu chứng tiêu hóa
Một số type Adenovirus gây tổn thương đường ruột. Người bệnh có thể xuất hiện:
-
Tiêu chảy.
-
Nôn.
-
Đau bụng.
-
Buồn nôn.
-
Mất nước.
-
Mệt mỏi.
Ở trẻ nhỏ, tiêu chảy kéo dài dễ dẫn đến rối loạn điện giải nếu không được bù nước đầy đủ.
Cách phòng ngừa dịch cúm Adenovirus hiệu quả
Hiện nay chưa có vắc xin Adenovirus được sử dụng rộng rãi cho cộng đồng tại Việt Nam. Vì vậy, phòng bệnh vẫn là biện pháp hiệu quả nhất.
Rửa tay thường xuyên
Đây là cách phòng bệnh đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rất cao. Nên rửa tay:
-
Trước khi ăn.
-
Sau khi đi vệ sinh.
-
Sau khi ho hoặc hắt hơi.
-
Sau khi chăm sóc người bệnh.
-
Sau khi tiếp xúc với bề mặt công cộng.
Đeo khẩu trang
Khi đến nơi đông người hoặc khi chăm sóc người mắc bệnh, nên đeo khẩu trang đúng cách để giảm nguy cơ hít phải giọt bắn chứa virus.
Không dùng chung đồ cá nhân
Không nên dùng chung:
-
Khăn mặt.
-
Ly uống nước.
-
Bàn chải đánh răng.
-
Muỗng, đũa.
-
Khăn tắm.
Điều này giúp hạn chế lây truyền qua tiếp xúc.
Tăng cường sức đề kháng
Một hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp cơ thể chống lại nhiều tác nhân gây bệnh. Bạn nên:
-
Ngủ đủ 7–8 giờ mỗi ngày.
-
Ăn uống cân đối.
-
Tập thể dục thường xuyên.
-
Hạn chế thuốc lá và rượu bia.
-
Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính.
Chủ động cách ly khi mắc bệnh
Nếu có các triệu chứng nghi ngờ Adenovirus, người bệnh nên:
-
Hạn chế đến nơi đông người.
-
Nghỉ học hoặc nghỉ làm khi cần thiết.
-
Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác.
-
Che miệng khi ho, hắt hơi.
Việc chủ động cách ly sẽ góp phần giảm nguy cơ bùng phát dịch adenovirus trong cộng đồng.
Kết luận
Dịch cúm adenovirus là bệnh truyền nhiễm do Adenovirus gây ra, có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp và một số con đường khác. Mặc dù đa số trường hợp diễn biến nhẹ và có thể tự hồi phục sau khoảng 1–2 tuần, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim hoặc viêm não, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch.
Việc nhận biết sớm dịch adenovirus triệu chứng, thăm khám kịp thời, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang, giữ gìn vệ sinh cá nhân và tăng cường sức đề kháng sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế sự lây lan của dịch adenovirus trong cộng đồng.
Nguồn: Sưu tầm